DOXOLOGY (Thomas Ken (1673-1711))

Compiled by Rev Dr M. Thangboi Zou

Thumapui: Simtu zousie Kum Tha Chibai hing buh ing e. Tukum 2026 in “mimal hinkhuo leh Hattuom sung, Chi-le-Nam, Khotang ah ki itna, kipumkhatna hing tut chiet tahen” chi ka thumna masa ahi.

Kikhawp  tawpchieng a ina sah zing uh “DOXOLOGY ahing pienkhietdan leh atup bang ahiei?” chi mawltah in laibu khat leh Ni apat leh Internet tungtawn in ka hing kaikhawm a, ahoipen hisih nanleh athei chien nailoute adin mit vahna ang pie ngei ding kalam en hi, hoitah nou a na sim in!

A la thu:

“Ka kikhawpna uh tawp chiengin,

Ka sieng ua um inlen Pasian

Ka lungsim leh ka ten inn uh

Na inn siengthou hihen Pasian,” Amen.

 

Tam Doxology koi phuo/ siem e?

Tam Doxology phuopa tanchim tomkim en masa vai. Thomas Ken in July 1673 kum in Little Barkhamsted, Hertfordshire, England mun ah ana pieng hi. Ken ahileh mi hangsan, gen ngamlou neilou leh Kum Zabi 17 (17th Century) lai a Anglican Bishop nna anasem hi. Tuaban ah La phuosiem (hymn writer) khat zong ahi. Ama khu naupang nou a taga ahi zieh in Winchester Sanginn ah laisim in aum hi. Tam mun ah asanggam nu leh apasal Izaak Walton etkawlna nuoi ah sang kai ahi. Tuana kipat in Oxford University ah alut kia a, Kum 1662 in Church of England ah Siempi din Thaunilna (Pastor, Ordain) atang hi. A Ordain jou in Winchester Bishop panpitu din Chaplain nna asem hi. Kum 1679 in Holland ah Hague a Royal Court ah English Chaplain nna sem dingin sawl in aum hi. Tuamun ah Thomas Ken um maimai lou in, bangma thugu im neilou a genkhie ahi ziehin Dutch khopi a vaihawmtute chitlouna hangsan tah a aphuonkhiet ziazia hi. Kumpi Charles II, England ah akileh nua in Thomas Ken khu ama Chaplain dingin aguonglut ngal hi. Tuamun ah zong Thomas Ken pen hangsan tah in kumpite zong diemlou in agamtat gitlounate uh aphuongkhie hi. Thomas Ken in Charles nangawn zong diemlou in achitlouna leh ahoilounate agenkhie hi, hinanleh Charles in a ngaina deudeu hi. Charles in Thomas Ken khu “Mineu midihpa” achi hiel hi. Tuaban ah Chapel hun chiengin “Thomas Ken in ka silbawlkhiel ahing hilna dingin ka va kikhawm zel ding” achi hi. Abawlhoi mama zieh in Kumipa Charles II in Thomas Ken khu Bishop din kaisang sah hi.

Thomas Ken Bishop nna asep ni ni 12 (12 days) peipan in alawipa Charles II khu ahing shi phut hi. Tuazou in ama thahengtu in James II guot in aum hi. James II ahileh mi huham ahi a, Thomas Ken in zong James II huham dante tangtah in asoisel ziazia a, “The Royal Declaration of Indulgence” kichi asim utlou zieh in Thomas Ken leh Anglican hattuom lamkaite Thonginn (jail) ah akhum hi. Thomas Ken ahileh Thonginn apat zalensah (hakhiet) in um nanleh James II thaheng a pang William III in a Bishop hina nna sem theilou din akoi hi. Tuabang a aum lai in Thomas Ken ama tahsa kum 73 achin kum 19th March 1711 in Longleat, Whit shire, England mun ah ana muolliem tahi. Ashi tan dong in a tenna inn ah alawm hoipa Lord Waymouth toh hinkhuo azangkhawm den uhi.

DOXOLOGY hilchetna leh atup-le-angim:  Doxo thumal khu Grik haam ahia, akhietna ahileh “loupina” (glory) china ahi. Tam la pen Thuguol li (4 line) hinanleh apeisa Kum 300 sung a kisah tam loi pawl in apang hi. Tuni chieng dongin tam La (song) khu Protestant Khristiante adieh in Sapte’n akikhop tawp chiengun tami la asa uhi. Tuaban ah Thological laibu kigel khe tengteng sangin Doxology in Pasian a mi thumte Thugin (Trinity Doctrine) ahilchieng zaw akichi hiel hi.  Doxol-ogy khu “the Protestant Te Deum laudamus” akichi hi.

Theological Purpose: Tam toh kisai a agenchien nuomdante ahileh:

a)       Praise for God’s Glory & Nature:  Doxology ten Pasian lianzaw leh minthanna gen in pulah hi (Grik haam a Doxoi aichi khu “Minthanna” china ahi). Tami’n Pasian khu tangtawn, kikhel ngailou Pa ahina hing lah hi. Tualeh gendan dang ah “Pasian loupina leh aletna, Kumtawnpa ahina, akikheltheilou Siemtu ahina leh kemtu” ahina phuong khietna ahi.

b)      Focus on Trinity: Tamin agetnuom khu, “Pasian a mi thum te phatna leh Gingtute Thugin Trinity” domsang nalam agen hi. Gendang dangin, Pa, Tapa leh Hagau Siengthou bangin Pasian patawi in gen uhi. Tami’n Khristian Ginna bulpi, Pasian a mi Thum thuhilna hing hil hi.

c)       Source of All Good: Tamin agetnuom ahileh, “Pasian khu guolzawlna kipatna bulpi leh thudih leh silhoi, kipahna nei mi ahi zieh a silkhat bawl nuomna lungsim nei mi leh tawisangna” lam agetna ahi. A vanglien Pasian khu thupha zousie leh silhoi zousiebulpi ahina phaw uhi. Tamin kipahna leh biehna ahing suo hi.

d)      Connection of Salvation: Tam Doxology in “Pasian in ahing tatdohna vang a kipahna/ phatna la ahi” chi ahi. Doxology te’n leitung thupha leh patawina teng hotkhiatna thupha lianzaw tawh kizop sak uh hi. Hih in Pathian tatkhiatna nasep tungah lungdam kohna hong gen hi.

e)      Universal Worship: Tamin agetnuom khu, “Silsiem zousie, Van mite leh leitung a silsiem zousie pangkhawm a Pasian phatna, vannuoi a Pasian biehna siem khiet ding” chi ahi. Vantung leh leitung a um zousie, siemkhiet zousie Pasian patawi dingin han uhi. Tami’n leitung zousie huom in biehna lungsim hing bawl khesah hi.

Akhupsitna: Tam Doxology phuopa tanchin tomkim leh apuo nasan mawltah a isutna uah sutkhiel leh avalseng a gelkha aum leh Pasian leh simtu zousie na ngaidamna uh ka hing ngen hi.

 

Comments

Popular posts from this blog

Mangpa leh A Gam Adi'n

Zoute'n I tahsap uh "Zou Hero" ahi

Khanglai leh Koppi Suina