Khanglai leh Koppi Suina
A
Seminar Paper On
KHANGLAI
LEH KOPPI SUINA
By: Pro-Pastor
M. Thangboi Zou
Amun: Pahmual MELC
On:
6th March, 2016
Thumapui:
Khanglai leh Koppi suina chi thupi latheidie damna hingpie Mangpa Pasian min
kaphat masa a, tualeh deisahna hingpie Division Lamkaite kunga zong nuomthu
kagen hi.
Tulai nungah-tangvalten abuoipipen
uh ahileh, “ahing ngai tahtah ahina de
aw, koi ade aw, ka pasal, zi ding?” chi thute ahi. Tualeh abuoina kie uh
ahileh, “Ama ngaite aman ngailou/deilou, ”.
Tua ahiman in Itna tahtah bang ahiei chi ithei na dingun, amasan tamna Itna
kichi chi 3 umte isut masa ding hi. Tuate ahileh:-
- (a) AGAPE: Shitan itna/ mahni kimang hilna itna ahi (unconditional love). Pasian mi itna ahi. Tam khu Tahsa ki-etlahna panglou a itna ahi (Jn. 3:16).
- (b) PHILEO: Hinna lungsim (mind), unau numei-pasal, lawmta (same sex), tahsa ki-etlahna panglou a ki-itna ahi. Eg. David- Jonathan ki-itna (1Sam. 18: 1-3, 20:41, 2Sam. 1:26b).
- (c) EROS: Pumpi (Body), Hagau leh Hinna toh kisailou a, van neipi kibanglou (opposite sex) ahipou leh, tualeh tahsa ki-etlahna utna (Gan hingte banga) itna ahi (physical-sexual). Itna dihlou ahi pilvan ahoi mama hi.
Tamte apan ilanuom ahileh, Itna
dih bang ahiei? Itna zakhial thei ahidan ahingmu khesa a, tuami jiehin, kitenma
sang a Tahsa utna (sex) zat azauhuoi dan en kie vai:-
Kiten masanga lupkhawm
utna jieh Kiten ma a lupkhawm azauhuoidan
i)
Theinuom
ut (experience) i.
Ut gige thei/ addict thei ahi
ii)
Mite
lah akiphat nuom (pasal) ii.
Khatvei luppi zi die deinonlou
iii)
Ahing
kitenpi khah leh chi (numei) iii. Kiten zouchie kimuongnonlou
iv)
Kingai
patnadie zang nuom (pasal) iv.
Kiten zouchi bangkim dausa
v. Zi/pasal sangin AIDS neizaw thei
Itna toh kisai a ahing enlate leh a hing it tahtah te
natheinuom leh chi 10 enkie vai:-
Itna maimai theikhie
ding dan. Itna tahtah theikhiet ding dan.
i)
Enla
in kinoh hehuh i. Awla kisa, zahtat tahin, itna zung
phut
ii)
Bawl
phutphut in chimul thou ii.
Awl awl a bawlin lungmuong
iii)
Ngai
sengseng ann dulou (love-sick) iii. Kikhuol, nnasep thalawpsa
(positive)
iv)
Kiten
peisawm, kinoh himai iv. Ngahzou in maban ding khuol
v)
Angmasiel
in ama thubou peile chi v. A Koppi ding hoina dih khuol in
gin-um
vi)
Ki-it
chipen tahsa utna (sex) ahi chi uh vi.
Tahsa utna pen masa salou, itna dihsui
vii)
Kithu
tuoh lou un, ki nielniel mai uh vii. Akituohlouna te uh theisiem
sawm
viii)
Muongzoulou
in thangsie nalai viii.
Theisiem in muong ngam
ix)
“Alungkim/kipah sung it” chi ix. Itna nangpat hilou in,
keipat chin it den
x)
Ama
bou it, a innkuonpite itlou x.
Ama a it bangin a innkuonpite zong it hi.
Ki tenma a lupkhawm
azau huoidan enkie vai:
Jay
Keslar in a Laibu gel “Let’s success
with our Teenagers” na sunga “Tangvalten
nungahte Tahsa utna (sex) ngahna dingin Itna azang ua, Nungahten zong tangvalte
itna atang na dingun Tahsa utna adin akipie ngam uhi” chin anagen hi.
Tualeh Billy Graham in, “Condom in nagai
ding khu ahingdalpie thei a, nanleh Pasian lungthanna natan na natan ding khu
hingdalpia zoulou ding hi” chin khangthate thu ahil hi. Lupkhawmpi thei nungah
pen mi thanghuoite ahi uhi (pasal zong). Lupkhawm utna jiehte:-
- a) Akituohlou kha ding zau: Lupkhawm chipen Pasian in nupate dinga asiem ahia, aki teng nailoute die Sietna ahi. Thupil khatin, “Van ilei ding chiengin kichiemte (hoita kivel) masa in,tuo zouchiengin akilei a, nanleh mi koizong tahsa utna ah alutding chiengin mihoi leh hoilou khuol louin alutsupai uhi” akichi hi.
- b) Thei ut: Kitenma sanga Nupa hinkhuo zat utnapen solna chi khat ahi. Ahun ahing tung nading hi, kinoh hehu in tuami sui naisin. Thei utna khu Khelna kipatna khat ahi hi.
- c) Kiten khalou ding zau: A kitenpi khalouding zauman a tahsa utna zangte atamzaw kiteng lou uhi, tuamin kimuon ngamna leh chitana sukiem zaw in, azau huoi mama hi.
Kiten
masang a Lupkhawp azau huoi dan ahileh:-
i)
Khatvei
tahsa utna puokhate bawl kie nuom un zongsang (addict) thei uhi.
ii)
Gaai
ding zauna jieh lungnoplouna(zau) ngen adim,
iii)
Tahsa
utna apat AIDS natna veithei ahi chi theikie, amala tahsa utna a anakibuol
khahta (tamin ahinkhuo akipahlouna lienpi tun thei hi)
iv)
Kiten
masanga Tahsa utna zangte atamzaw akiten nuochiengun, Nupa kal thu a buoi leng
uhi (ki gingmo den uh, keilou midang toh jong lumkhawm khava chie).
Khristian
Khanglaite die VIRGIN apoimaw dan genkie vai:
Kiten
masang a Tahsa siengthouna (Virgin)
apoimaw dan leh athupidan gen kie vai. Joshua
Harris in a Laibu gel “I Kissed Dating Goodbye” nasung a hichin
agen hi, “Ken noute kilungsietpi masadie
kang etlou in, Jesu Khrist zal a lawm-le-guol bangin kang en hi” chin Itna
thu anagen hi. Pasian zaumi Evelyn
in alawm ngaipa William kunga, “William nang lungsiet chi ka thei a, kang
muong ngama, zong kang gingta hi, Piethei bangma kangnei sie, nanleh ka
Siengthouna (Virginity) kangpe nuom hi, tuamijieh a nathei ding ahileh ikiten
masangin hingluppi vawtsin aw?”(William in luppi die azawllai ah agen ahi)
chin angen hi. India Flimstar minthang khat kunga Virgin bangchi nasa ei? Achi uleh, aman, “Virgin kichi pen Dinosaur toh mangthai ahita hi” chin adong hi.
Khanglai tampi a Virgin hinna kemsieng jousih nanuleh akemsieng mi um veve hi,
tuate ahileh:-
i.
Jessica Simpson Kum 22 in a Virgin hina
akem siengthou hi.
ii.
Friends kichi serial a star
minthang Lisa Kudrow in Kum 32 ahitan in a Virgin hina akemsiengthou hi.
iii.
Tina Fey in Kum 24 ahitan in a
Virgin hina akemsiengthou hi.
iv.
American Idol a kiteldohpa Jordin Spark in azinei masang a Virgin din akichiem hi.
v.
Taylor Lautner ahileh “hottest bachelor in Hollywood” a title
kipepa, nunganh adei atam in atam a, nanleh aman zi kanei masie Virgin ding
kahi hin thutanna asiem hi.
vi.
Titanic flim a Lasa minthang Celin Dion in Kum 26 ahitan in “a Virgin hina kemsiengthou hi”.
vii.
Taylor Swift in anungah sung
Virgin hidin thutanna asiem ngam hi.
Ahileh tamna igenten a VIRGIN hina uh kemsiengthou din thutanna asiem ngam uleh ei, Behiang Division LYFten isiemngam ta ding uai ma?
Akhupsitna: Tamna igenteng khu
Koppi suina ding a poimawte lah a khat ahie, na zuinuom leh nangma thu, na
zuinuomlou leh na thei ding ahileh “Khristian
Innsung Nuom siemkhrbai lou ding nahi uhi” chi kithei in. Itna chi 3
akipatin Koppi suidingdan ikikum ua, hoipen zuituo nasah ei? Na deitelna a
kingah ahie, atelsiem din Mangpan thupha hingpe chiet tahen.
Thukikup dingte:
i)
Bangchi
bangte Itna dih leh dihlou ahiei? point
5 chiet hing giel un.
ii)
Kiten
masanga Lupkhawm in Nupakal Susie thei ahidan point 5 chiet hing gile un.
iii)
Virgin apoimaw dan leh
Virgin lou azauhuoidan point 5 chiet hing giel un.
iv)
Tam
paper tungtawn a na phattuompi uh aumleh point 5 chiet hing gile un.
CHOUNA (Challenge) KHAT AHILEH
Koi tobang TAM Tour 2016 mang zousiete kunga “Ka zi/pasal
nei masang a ka Virgin hina ka kemsiengthou vang chingam a umleh tamna Paper a
na Suoi uh hing kai un”. Suoi hingkaite adin Thumsahna kinei nuom hi.
Comments
Post a Comment