Mi Dihtat Ahi Nachi Ngam Diai?

By: Pro-Pastor M. Thangboi Zou

Text: Deut. 25: 15-16, Exo. 23:8, Prov. 14: 34 simin.

Thumapui: I gam dinmun ka et et chiengin, leitung miten a Bildoh zingpen leh a etzingpente khu Khristiante ihi zinglai un, tunia I tenna Lamka khopi leh Zoudawn lam a teng Khristian hihna neite hinkhuo I etchiengin, khat veivei bang chizathuoi, nuizathuoi leh alambang kasa zong mi tampi a um uhi. tambang a gamtatna bangchin akiseimpha theide aw, chie ka sunlung zanlung a kagel zinglai in, ikisiemphat theina diing uh ahi khaleh chin tamte ka hing kaikhawm hi.

i) “Van gih tena kituota zong na nei ding uh ahi” (Deut. 25:15 ):

Ka neulai in mikhatin hichin dohna khat ahingsiem hi, “Pazam (cotton) Kg. 1 leh Sia (iron) Kg. 1 hoipen agih zawdiei?” chie ahing doh lain, ken Sia chin kadawn kha ngai hi, ahinla agih zaw diing umlou hi, ajiehpen Kg.kibang ahi jiehin. Tamna pan ka hingget nuom ahileh, Zoudawn leh Lamka khopi sunga teng Khristian Dukan bawlte bangjieh I Kg.zat uh kibang theilou adiei? chi ahi hi. Akibatlou dan tamlou ienkhawm diing hi:-

a) Kol mahajonte kunga Alu/ Dal Kg. 10 bang vala in, avengsung/ akhuo ua azuochienga Kg.10 pen khu Kg.11/12 aphazel hi. Kol mahajon pan Kg. sanga ei mite Kg. zat zangzaw adiei? Kg. pen akibang a eiten izatpen uh khu asung kuo zawdeu/pawngdeu chi thu ahibou hi. Apongdan leh akuodan akibang zatchiet lei Kg akibang himai hi.

b) Ganpulsa lah kisuongla lou kei a juongam ki um tamai jen, chizat huoi ei, I gamtat danpi uhi.

c) Loisa bawngsa chie zuou lah kho kisalou, Bawng sinkha leh Bazaar a Vompi sinkha chie leh ki zuoh ngam tamai, Baramthau lei in akhuo atunchie Ankamthau zuo a zuo tamai, Chini leh bang bang ahiei halkhawm in, bazaar a Khuoiju juo a juo ngam la kitam deudeu, I Dukan a mimawldeu/ naupang deuten van ahinglei leh Rs.5/- man diing lai Rs 10/- akilei sah tamai, sum valte lesawm lou, akigente manghil chie lapen,sakhuo mi mama ichi khen khatte lah Government silkhamte a hausa la tampi igam in anei (pung) deudeu hi. Kol mahajonte kuo van Rs 5 alapen atawmpen a Rs 10/- a zuosawm teitei.

Tamna atung akigente hoitan hoitan ngaisun lechin I laisiengthou in, “Belam mul sil, asung a ngei teng” achite ihi kha diing uoi maw, ki ngaisut lei ka nuom hi. Tam bang mite sakhuo mi kichi nan uleh, agal a entuten, “mi dihtat ahi na hi” a chi ngam na diei? Akhenten sakhuo mi hina achi ngam na diing hi, bangjieh inla, ichileh “Hausa ahi chiengun, a maipha suina uh hiven” lungtha vawt sin aw! Nang kang getna hilou akhu aw!

b)  “Golguhna in vaihawmte mit amiel sah hi” (Exo.23:8): 

Atung a mi nautang Govt.a sepna mulou a niteng a nehtawm suithute hinkhuozat ahi igen ahi. Painnerten lampi abawlna khat ua, Lampi pen Alkatara hatmaw sengsengin, min a enghouna un, “na lampi bawl uh saseng, pansa theilou diing uh maw” achi uleh, “tuana lampi siemten tami sang a panzaw thei nonlou chin adawng uhi” aki chi hi. Tamna Poinnerte lah a zong Khristian nnasem tampi a um uhi. Tun Govt. lam a sepna nei Khristiante gamtat khohei igenkie diing hi. 

Bang diing a igam sung khangtou diing la? Eima peina diing lampi, Lei, Uku, Culvert, Housing scheme saiten asai diing sailou in, Lamka a Building inn leh Gary neu leina/ siemna azatpi uh (Laibu khat a kasim kha ahi), chilou maw? Tamna tamlou Govt. nnasemte nasep khenkhat enkie nalai vai:-

a) Ring Well: Tamna igen mi khen khatte nnasep dan ahileh, “Govt.inn Ring Well bawlna die sum tampi senction abawlpie a, nanleh amauten, mi neisa khat Lim vakap un, tuami khu Office ah avapie ua, tuanapan final Bill akaikhie zel uhi”. Mi Ring Well bawlpi eibawl chie Govt.office a va pelutte khu bang chin na ngai ei?

b) Culvert/Nalah: Tam sepna ahileh, sum tampi lutdie kipie ahia, nanleh asep dan uh ahileh, “Nalah/Curvert siem un, akizat masang a seman kie tajel” tami bangjieh adiei? Cement/Leingoi hoilou jieh adiei? Awleh sum kizanglou zaw adiei? adawnna nang thei navate maw?

c) Lei (Bridge): Lei bawlna die Sum tampi Govt.in apie hina jenpin, tulai Lei kisiemte hoitan en vingveng dua, ken tou kasa bang jong a um hiel hi, Lei kisiem kavamu khat ahileh, aleiban khu kipahlsuo in, tuona kizang Sia zang (iron) ahileh, Khutpi sa zong neuzaw zang 2 azat talawm uh avaleh, vamu khale uchin nachi zataven (tua kiphelkhieta).

d) Community Hall: Tami khu Govt.in ikhuosung siemhoi nadie ahingpie hinapin, hausa khen khatten lam louin, Gary leinan azang uhi. Tata Leingoi puo khat kamu uleh, ka gei apan hichin ang gen hi, “Tami ahi ka khuo uah Community Hall chin ang gen hi”, Community hall leingoipuo a isawl uleh, bangchin ikhuo ahoi thei diei maw? Community Hall Leingoi puo a tai kathei masapen ahi hi. Community Hall lamchiet lei bangdie I khuo thupi lou diing la?

e) Housing Scheme: Tam Housing Scheme saitan leh atangdie kilawmte kunga tungsa zoulou un, a maipha suitamte kunga atungsa siengta uhi. govt.in namaipha hingsuite kunga ana hawm in chie ahingpie uleh, kagen khiel leh ngaidam, ahin chilou diing ahiman un, atunna diingte kunga tung theita leh I gam adie khantouna leh noute nnasepna Pasian kipahna hilou diing ama? MDC khat in, House Sheme amute Langva guo pellou in, a inn hoita alampie in, alamzou a a Sum valte zong apie hi (Newspaper a hing kisuo ahi, theina vate maw tua MDC pa?).

f) Anatang hawm lam a: Govt. in mi mizawngte adie Antang hawmdie ahingpie uleh, asaituten amu diingte kunga tungsa lou in, Lamka a Kol Mahajonte kunga kiman deu a pesieng un, tua antang sang diingten mantam deuin Kol Mahajonte kunga akilei tamai hi.  
Atung a igente khu, I laisiengthou thugen khatin adawnna pelei ka nuom hi, “Kaisar akhu kaisar kunga pie unlen, Pasian a khu Pasian kunga pie un” chin I Mangpa Jesu’n agen hi (Mk. 12: 17). Tamna pan ka hinggen nuom ahileh, a tunga igente khu amu diingten muchiet henlen, akizatna diing bangin ki zangchiet leh bangdie I gam khangtou lou diing la! Tamna igente khu, “mi dihtah ahi na chi ngam paupau/tata na diei maw?”

c). “Dihtatna in Nam atawi sang hi” (Pau.14: 34).

Bang diing a Pasian hingbete sanga gingloute hausazaw/ guolzawl a um hizaw a diing uai? sil dangjieh hilou in, amaute khu adihtat/ thudih ua, atung ua mite zatatdan asiem uhi. Ei Khristian atamzawte dihtatna leh thudih/ gin-umna neilou akitam mama hi. Hattuom sum kemten la audit chienga bang teiteite kihi ahi chiengin. Tambang mite bangchin Pasian guolzawl ihi diing uai maw? Khristian tampi, “Belam vun sil a, asung a ngie teng” achi akitam mama hi. Pasian in Nam atawisangte leh aguolzawlte khu, “ki ngai ngiem a thumte, a maipha suite leh a gitlouna topsante khu ahi” (2Khang.7:14) ahi. Eiten, Pasian maipha sui sangin mi hausate maipha akisuizaw ta a, Pasian in zadahva chi zuasangin, tuanun/tuapan zadahva chi akizauzaw jieh a Dihtatna kinei zoulou ahi hi.

Leitang zuote mihoilou, mi gin umlou chin akigensie a, nanleh a Vote manpha zuote la koiman mi gin-umlou/ thudihlou/ dihtatlou kichi ngamlou, a Vote manpha zuote khu mi dihtat/ thudih ahi nachi ngam na diei leh?. Tun imai a MLA Election hing um diing ahiei, tua mi dihtat leh tatlou hing kithei kie diing hi, na vote manpha na zuo ngeingei leh mi dihtatlou na hi chi kithei zing in aw? Chin iki theisah masa hi. Lamka khopi sunga Local Newspaper a hing kisuo zing, “Ka phone, Sum bawm mang amuten hingpie un, chin aneituten ahing suo ua, nanleh koima kamu kieta hi chie kipahtah a suokie umnailou” tambang ihi jiehun mi dihtat gamte ihi ikichi ngem na diing uai maw?  YPA Bulletin a khatvei hichin ahing kisuo hi, “Ah gute, Vatot gute, Cyclinder gute zep kichin akizep a, akhente agute uh a Ngong ua akhaisa ua, nanleh Office a Sum tampipi gute khu Chief Guest leh Programme aum chiengin Seat hoipen pen a Pakhi toh akilamdawn hi” chin ahing kisuo hi (New Lamka a ka umlai a hing kisuo ahi). 

Akhupsitna: Bang diing a na lampi hoi diing la, Lampi kisiemlou a Building leh Gary siemna leh leina akizangpi, bangdie na khuo uh siengthou diing la, Na Nalah/ Curvert/ Uku akizat masanga sesieng tapi, bangdie thudih a vaikihawm ngam diing la, buoina inei chiengua ibuoinate uh tangvalte kunga itut paipai upi (Hattuom buoina lasan tangvalte kuo itutpi uh), bangdie na mite neh muong dingla, antang kihawmte Kol mahajonte kunga tungsieng paipaipi, Housing Scheme adingte amu dingten mu henlen, mi khat a diingpen, mi tampi adie heikoi zong phattuom ngaina abat vangin, aphattuomna khu buchinglou hizaw bou hi. Bangchin igam akhangtou ma diei? Van zuoten lah dihtatna toh kizuo nonloupi, Lampi/ Curvert/ Uku/ Lei bawlten la abawl diing pen hoita bawllou in, amau inn diing leh gary diing leina sum kipete izat sieng paipai pi uh! Tunin kingai sut vai, Sakhuo mi mama kichi in, bazaar itun chie I sakhuo hihna miten azal zoutheilou in, azau diingte mit tuiluonna kihi siengta pi. Tamna pan ka hinggen nuom pen ahileh, atung a igente khu MI DIHTAH AHINA HI, na chi ngam paupau na diei maw? tunia Mangpa Jesu adie hing ihi ngal leh mi dangte adin ihikhuo zat khu zang thei chiet talei, Pasian in bangdie I gam thupha hingpe lou diing ahiei, chi ahi hi. Mangpa’n simtu zousie dihtatna toh hinkhuo zang thei chiet tadin thupha hingpe chiet tahen, Amen!

Comments

Popular posts from this blog

Mangpa leh A Gam Adi'n

Zoute'n I tahsap uh "Zou Hero" ahi

Khanglai leh Koppi Suina